افزایش قیمتها در بازارهای موازی همچون ارز، طلا و خودرو تأثیر مستقیمی بر بازار مسکن ایران داشته و پیشبینی میشود این روند تا پایان سال ادامه یابد. با وجود رکود تورمی و کاهش قدرت خرید مردم، نقش بانکها در تأمین مالی پروژههای مسکن و افزایش سقف وام خرید مسکن برای خانه اولیها اهمیت بسزایی دارد.
تأثیر بازارهای موازی و قیمت حاملهای انرژی
افزایش قیمتها در بازارهای موازی مانند ارز، طلا و خودرو به طور مستقیم بر بازار مسکن تأثیر میگذارد. هنگامی که قیمت این داراییها بالا میرود، مسکن نیز به تبع آنها با افزایش قیمت روبرو میشود. این ارتباط مستقیم میان بازارها باعث میشود که تغییرات در یکی از آنها به سرعت بر دیگری تأثیر بگذارد. علاوه بر این، احتمال افزایش نرخ حاملهای انرژی نیز به این عوامل افزوده میشود که میتواند به افزایش هزینههای ساخت و ساز و در نتیجه افزایش قیمت نهایی مسکن منجر شود. این موضوع به ویژه در پروژههای ساخت و ساز بزرگ و زیرساختی بیشتر مشهود است، زیرا این پروژهها نیازمند حجم بالایی از انرژی و مصالح هستند.
رکود تورمی و نقش بانکها در بازار مسکن
بازار مسکن ایران در حال حاضر در وضعیت رکود تورمی قرار دارد. این وضعیت ناشی از کاهش قدرت خرید مردم و افزایش قیمتها است که منجر به کاهش تقاضا و افزایش موجودی املاک بدون فروش شده است. در این شرایط، بانکها نقش مهمی در این بازار ایفا میکنند. بانکها به تعهدات خود در تامین مالی پروژههای مسکن عمل نمیکنند و این امر منجر به کُندی پروژهها و کاهش توان مالی خانوارها برای خرید مسکن میشود. این مشکل به ویژه در طرحهای دولتی نظیر نهضت ملی مسکن به چشم میخورد، جایی که توقف تسهیلاتدهی بانکها به کُندی پیشرفت پروژهها منجر شده است.
علاوه بر این، بانکها با خرید و فروش مسکن و سرمایهگذاری در پروژههای ساختمانی نه تنها منابع خود را به این بخشها اختصاص میدهند، بلکه به افزایش قیمت مسکن دامن میزنند. بانکها به دلیل مالکیت و معامله املاک، عملاً به قیمتگذاری و تنظیم بازار مسکن تبدیل شدهاند که این موضوع میتواند به تورم قیمتها در این بازار دامن بزند. در واقع، بانکها به جای تامین مالی خانه اولیها و پروژههای مسکن عمومی، منابع خود را در پروژههای ساختمانی تحت مالکیت خود سرمایهگذاری میکنند تا از افزایش قیمتها بهرهمند شوند.
ضرورت افزایش سقف وام خرید مسکن و مدیریت منابع بانکی
برای بهبود وضعیت بازار مسکن و افزایش توان خرید خانه اولیها، افزایش سقف وام خرید مسکن ضروری است. باید حداقل ۸۰ درصد هزینه خرید مسکن از محل وام تامین شود و این تسهیلات با نرخ بهره پایین در اختیار خانوارها قرار گیرد. این امر به ویژه برای خانوادههایی که در شهرهای بزرگ نظیر تهران زندگی میکنند از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا قیمت مسکن در این مناطق بسیار بالاست و بدون تسهیلات مناسب، امکان خرید خانه برای بسیاری از خانوارها وجود ندارد.
علاوه بر این، مدیریت صحیح منابع بانکی نیز اهمیت بالایی دارد. باید منابع بانکی به جای خرید و فروش مسکن و سرمایهگذاری در پروژههای ساختمانی تحت مالکیت بانکها، به سوی تامین مالی پروژههای ساختوساز هدایت شوند تا بتوانند نقش مؤثری در بهبود بازار ایفا کنند. دولت باید با وضع قوانین و مقررات مناسب، بانکها را ملزم کند که بخش قابل توجهی از منابع خود را به وامهای مسکن اختصاص دهند و از سرمایهگذاریهای پرسود ولی مخرب بازار جلوگیری کنند.
در نهایت، با توجه به تحرکات بازارهای موازی و ادامه روند افزایش قیمتها در بازار ارز، پیشبینی میشود که قیمتها در بازار مسکن نیز افزایش یابد. این افزایش قیمتها میتواند به کاهش بیشتر قدرت خرید مردم منجر شود و رکود در بازار مسکن را تشدید کند. اقدامات مناسب از سوی دولت و بانکها میتواند به کاهش اثرات منفی این روند کمک کند و بازار مسکن را به سمت پایداری و تعادل سوق دهد.