با وجود گذشت چند ماه از سال جدید و انتظارات برای تحرک در بازارهای داخلی، کارشناسان اقتصاد شهری از ادامه رکود عمیق در بخش مسکن خبر میدهند. بررسیها نشان میدهد وضعیت معاملات در بسیاری از مناطق کشور تقریباً متوقف شده و بازار در فضای سنگینی از بیاعتمادی و بلاتکلیفی قرار دارد.
فردین یزدانی، کارشناس ارشد اقتصاد شهری و مسکن، در گفتوگویی درباره شرایط فعلی بازار ملک تأکید کرده است که منشأ تغییرات قیمت در این حوزه بیش از هر چیز وابسته به هزینههای ساخت و رشد قیمت مصالح ساختمانی است. او معتقد است برخلاف دورههای گذشته، رکود بازار مسکن ۱۴۰۵ تقاضای خرید خانه چه از نوع سکونتی و چه سرمایهای، در پایینترین حد خود قرار دارد و همین مسئله موجب شده افزایش قیمتها نه از محل تقاضا، بلکه از ناحیه هزینههای تولید شکل گیرد.
یزدانی در ادامه افزود: اگرچه دادههای رسمی از حجم معاملات منتشر نشده، اما مشاهدات میدانی از رکود شدید در سراسر کشور حکایت دارد. بازار در وضعیت نااطمینانی قرار گرفته و بسیاری از فعالان ترجیح میدهند فعلاً دست نگه دارند. او توصیه کرد: «خریداران و فروشندگان تا زمانی که با نیاز فوری مواجه نیستند، بهتر است از انجام معامله خودداری کنند، زیرا آینده بازار به شدت وابسته به تحولات سیاسی و اقتصادی است. اگر شرایط فعلی تنشآمیز ادامه پیدا کند، این رکود تا پایان سال تداوم خواهد داشت و در بخش ساختوساز نیز رکود عمیقتری تجربه میکنیم.»
پروژه ۸۰۰۰ واحدی تهرانسر (رونیکا پالاس) | شرایط خرید، قیمت و زمان تحویل
تغییر جهت تقاضا به مناطق شمالی کشور
به گفته این کارشناس اقتصاد شهری، از زمان درگیریهای منطقهای اخیر و آغاز جنگ دوازدهروزه، شاهد افزایش گرایش خریداران به مناطق شمالی کشور هستیم؛ مناطقی که از نظر امنیت و شرایط اقلیمی نسبتاً آرامترند. این روند، به صورت طبیعی برای جامعهای که با نگرانیهای اقتصادی و اقلیمی مواجه است، رخ میدهد.
یزدانی توضیح داد: «از سال ۱۴۰۴ تاکنون این مهاجرت به مناطق شمالی شدت گرفته و به نظر میرسد همچنان ادامه دارد. شاید دادههای آماری دقیق در دسترس نباشد، اما بررسیهای میدانی نشان میدهد این مناطق عملاً از چرخه عمومی بازار کشور جدا شدهاند.»
او هشدار داد که تمرکز جمعیت در این نواحی پیامدهای جدی محیطزیستی و زیستگاهی در پی دارد. به گفته او، زیرساختهای شهری و طبیعی شمال ظرفیت پذیرش این حجم مهاجرت را ندارند و افزایش تراکم، منجر به تخریب منابع کشاورزی و جنگلها خواهد شد. این روند نهفقط بهدلیل مسائل امنیتی بلکه بهواسطه بحرانهای آب و گرمایش اقلیمی در مناطق جنوبی و مرکزی کشور، از جمله خوزستان، اصفهان و تهران، در حال تشدید است.
بحران در بازار اجاره و کاهش توان پرداخت
در بخش اجاره نیز وضعیت چندان امیدوارکننده نیست. یزدانی با اشاره به افت شدید سطح درآمدی خانوارها گفت: «بحران اقتصادی باعث شده بخش بزرگی از مستأجران در پرداخت اجارهبها دچار مشکل شوند. بسیاری از واحدهای استیجاری تخریبی که هنوز مورد استفادهاند، دیگر قابل سکونت نیستند و این مسئله در حال تبدیل شدن به معضل اجتماعی است.»
او در ادامه افزود: «با وجود تورم بالا، رشد اجارهبها چندان قابلتوجه نخواهد بود؛ زیرا توان پرداخت مردم پایین آمده است. در شرایط فعلی، صاحبان املاک نیز نمیتوانند بیش از حد نرخها را افزایش دهند، چون با خطر خالیماندن واحدها مواجه میشوند. اگرچه افزایش تا حدی وجود دارد، اما در مقایسه با نرخ تورم عمومی، بسیار کمتر خواهد بود.»
آیا مهاجرتهای داخلی بر قیمت مسکن تهران اثر دارد؟
یزدانی درباره تأثیر جابهجایی جمعیت بر بازار تهران گفت: «در پایتخت، حدود هشت تا نه میلیون نفر زندگی میکنند و بیش از سه میلیون خانوار درگیر بازار مسکناند. جابهجاییهای محدود به سمت شمال یا مناطق اطراف نمیتواند تأثیر محسوسی بر قیمت مسکن تهران بگذارد. عامل اصلی، همان هزینههای تمامشده ساخت است؛ افزایش قیمت مصالح و هزینههای نیروی کار، محرک اصلی بازار هستند نه تغییر جمعیت.»
او تأکید کرد که بازار مسکن تهران یک اکوسیستم مستقل از سایر شهرهاست و معمولاً تحولات دیگر مناطق، فقط بهصورت جزئی بر آن اثر میگذارند.
چشمانداز بازار در سال ۱۴۰۵
در مورد آینده بازار، یزدانی معتقد است مهمترین سناریوی پیشرو در سال ۱۴۰۵، افزایش تدریجی قیمتها بر اساس رشد هزینههای تولید خواهد بود. برخلاف تصور عمومی، نشانهای از جهش قیمتی ناشی از افزایش تقاضا دیده نمیشود. اقتصاد کشور در وضعیتی قرار دارد که سرمایهگذاری در بازار ملک جذابیت پیشین خود را از دست داده و مردم بیشتر در حالت انتظار هستند.
او توضیح داد: «اگر روند افزایش هزینه مصالح ساختمانی ادامه داشته باشد، قیمت مسکن نیز بهصورت طبیعی افزایش خواهد یافت، اما این رشد محدود و تابع اقتصاد کلان خواهد بود. انتظار نمیرود که تقاضای سرمایهای به شکلی معنادار برگردد، مگر اینکه فضای سیاسی و اقتصادی کشور تغییر جدی کند.»
در جمعبندی باید گفت بازار مسکن در آستانه یک سال پرابهام قرار دارد؛ رکود شدید معاملاتی، مهاجرتهای داخلی، بحران اجاره و رشد هزینههای ساخت، همگی عواملی هستند که آینده این بخش را تحتتأثیر قرار دادهاند. کارشناسان هشدار میدهند تا رسیدن به ثبات اقتصادی، ورود به معاملات بزرگ در حوزه ملک میتواند با ریسک بالا همراه باشد.
منبع خبر آنلاین
